De Wi-Fi-uitvoering van de iPad is vanaf vandaag verkrijgbaar. Alleen in de VS. En de hype is groot, groter, grootst. Vijf redenen dat een doorslaand succes, zoals met de iPhone en de iPod, niet gegarandeerd is.


Apple doet het al tijden goed, erg goed. Eerst het succes van de iPod, waarvan de naam inmiddels synoniem is voor 'digitale muziekspeler'. Toen de klapper van de online-muziekverkoop via de iTunes Music Store, met nog wel de domper van het niet-net-zo-grote verkoopsucces voor films en tv-series (en de Apple TV). Vervolgens de overtreffende trap van de iPhone, schijnbaar onverslaanbaar. En nu de iPad, een "magical device" aldus de maker. Apple heeft een volgende 'hit' hard nodig, maar er zijn hobbels. Vijf stuks - naast de al uitgekauwde kwesties van geen Flash en geen multitasking.

Duurdere apps
Zeker, de iTunes App Store is een succes, en Apple profiteert van de betaalde apps die een interessante marge opleveren. Maar het zijn voor het grootste deel toch hebbedingetjes van een paar euro, met dus bescheiden inkomsten voor Apple. Tuurlijk, vele kleintjes maken grote inkomsten.

Liever hebben bedrijven grotere inkomsten. Zo ook de iPad-maker, die voor zijn langverwachte tablet de lat wat hoger lijkt te leggen. Uit de eerste previews en reviews blijkt al dat de iPad-apps wat duurder zijn dan de - figuurlijk en misschien ook letterlijk - kleinere iPhone- en iPod Touch-apps. Microsoft heeft vorig jaar al het voortouw genomen door developers op te roepen hun apps voor Windows Mobile, pardon: Phone 7 Series, toch echt duurder te maken.

Bovendien is een app store an sich niet meer zo bijzonder; jan en alleman heeft er eentje. Niet alleen concurrerende toestelmakers als Nokia en RIM (Blackberry), en platformmakers als Microsoft en Google (Android), maar zelfs chipmakers als Intel voor generieke pc-netbooks.

Ondertussen zoekt Apple het hogerop voor de iPad. Met meer apps, krachtige apps, en bovenal duurdere apps. Voor meer mogelijkheden, van het krachtigere en ook wat duurdere mobiele apparaat. Maar gaan consumenten wel voor die ineens hogere prijs? Er is een afknappunt. Waar dat ligt voor Apple en de iPad is nog de vraag.

Cheapo alternatieven
Daarmee komen we meteen bij het volgende punt: de prijs van het apparaat zelf. Een van de meest genoemde redenen dat Apple de pc-markt niet al jaren domineert, is dat de massa toch met de portemonnee stemt. Een gemiddelde pc is goedkoper dan een gemiddelde Mac. Net zoals een gemiddelde Nissan, zeg een Micra, goedkoper is dan een gemiddelde BMW. En beide rijden op de snelweg en brengen je van A naar B, redeneert de gemiddelde consument.

Die eindgebruiker maakt zijn aankoopbeslissingen zonder diepgaande ict-kennis en ziet allereerst het prijskaartje. Van de iPad, maar ook van de diverse andere computerapparaten, die veel goedkoper zijn. Denk aan e-readers en goedkope webtablets, maar ook aan de 'traditionele' pc-laptops en netbooks. En vergeet de op de hype meesurfende iPad-imitaties niet, Nederlandse en Aziatische.

Denk heel misschien ook aan pc-tablets, hoewel het maar de vraag is of die goedkoop genoeg zullen zijn. HP houdt de lippen stijf op elkaar over zowel prijs en lanceerdatum als exacte specificaties van zijn Windows 7-tablet. De in januari al getoonde HP Slate komt dit jaar nog uit en kost "minder dan 1000 dollar". Meestal is dat marketingspeak voor "we hopen het ding in het derde kwartaal, of misschien toch het vierde, uit te brengen voor 899,99 dollar, of misschien toch voor 999,99 dollar". Tsja.

Tegenstribbelende telco's
De telecombedrijven rebelleren nog net niet openlijk, maar ze zijn ontevreden; niet gewend om onder het juk van een ander te zitten. En die onvrede betreft niet alleen Apple, die de dienst uitmaakt voor zijn iPhone en daarmee de bestaande machtsverhoudingen tussen telco's en nederige toestelmakers op z'n kop heeft gezet - en zo houdt. Het betreft ook een partij als Google, die enerzijds met het simlockvrije eigen Nexus One-toestel en anderzijds met de vergaande glasvezelplannen de telco's onder druk zet. En de iPad gooit olie op de smeulende onvrede door niet eens met een verplicht 3G-abonnement te komen; het ding is simlockvrij en kan toe met prepaid.

Dus zijn de telecomaanbieders druk bezig met een soort emancipatie. Door zelf app stores op te zetten, om niet alleen lucratieve marges op app-verkoop op te strijken maar ook en vooral klanten aan hun netwerken te binden. Door te heulen met andere partijen voor 'iPhone-killers' en voor iPad-concurrenten.

Met wie ze dan collaboreren? Natuurlijk met Microsoft die er veel belang bij heeft om Windows Phone 7 groot(s) en breed in de markt te krijgen, eind dit jaar. En bijvoorbeeld met Nokia, die veel te verliezen heeft op de mobiele markt - en in de VS nog veel te veroveren heeft op het verzwakte Motorola en de populaire Aziatische concurrenten Samsung en HTC.

Patentenoorlog
Over HTC gesproken: opvallend dat die nog niet met een patentaanklacht tegen Apple is gekomen. Terwijl ondertussen bijna elke andere concurrent én niet-eens-concurrent van Apple al is verwikkeld in een patentenoorlog met wederzijdse aanklachten, gevoerd bij meerdere rechtbanken en overheidsinstanties (de ITC).

Smartphonemaker HTC is door Apple al aangevallen met een formele en felle beschuldiging van patentschending. Het verdedigt zich met een summiere mededeling: HTC is het niet eens met Apple's aanklacht. Zo, daar, die zit.

Zo'n makke tegenstand zit er echter niet in bij vele andere bedrijven. Nokia, Kodak, en het tot voor kort minder bekende Taiwanese bedrijf Elan Microelectronics zijn uit op bloed. Ok, op geld. Nu zullen vast niet al die bedrijven een klinkende overwinning boeken op Apple, dat zelf ook een prima legertje advocaten én een berg hardware- en softwarepatenten heeft. Maar rechtszaken kosten geld en zorgen voor onzekerheid, wat weer inkomsten kan schelen. Eventuele schikkingen, laat staan verliezen, kosten ook geld. Dus laat de iPad maar flink verkopen, Apple zal dat geld nog goed kunnen gebruiken.

Conservatieve consument
Iemand van sales of marketing kan zich dit misschien niet voorstellen, maar je kunt de consument echt niet zomaar alles aansmeren, pardon: verkopen. Ja, de iPhone was een revolutie, maar tegelijkertijd voor de consument een herkenbaar ding: een telefoon. Hetzelfde geldt voor de iPod: een walkman maar dan ietsje anders. Hoe lang zitten we al - comfortabel - vast aan de antieke metafoor van het bureaublad met mapjes, en van applicaties met menubalken? En hoe sterk is de tegenstand voor veranderingen, of experimenten, op dat gebied?

De iPad als vervanger van de vertrouwde laptop of het kleinere broertje netbook, de potentie is er, alleen kan het nog een stap te ver zijn. Voor de massamarkt dan. Er zijn wel potentiële kopers, zoals gadgetfreaks en technofetisjisten maar ook mobiele mensen en 'think different'-types. Die geďnteresseerden kunnen een te kleine markt vertegenwoordigen.

Dat is niet alleen een probleem voor de verkoop van het apparaat zelf, maar ook juist voor het ecosysteem dat Apple opzet er omheen. Uitgevers gaan niet voor (goedkope) e-books als er geen grote markt is, filmmakers zijn huiverig voor digitale distributie als er geen grote markt is, enzovoorts. Behoudend? Zeker. Het is niet alleen de consument die conservatief is.

Maar wat betreft dit laatste gevaar voor de iPad is er een sprankje hoop. Consumenten zijn door smartphones als de iPhone wat af van de notie dat een computerapparaat (desktop, laptop, tablet of telefoon) 'eigenlijk gewoon een pc' moet zijn. Het besturingssysteem en de exacte applicaties doen er minder toe, als de gewenste functies maar makkelijk te vinden en gebruiken zijn. Hoewel, de categorie van netbooks is ooit ontstaan met en door Linux, maar de meeste exemplaren draaien tegenwoordig toch weer dat andere besturingssysteem. Een keuze van consumenten én van leveranciers. He, toch weer conservatief.