KPN doet telecomretailer in de ban

Telecomwinkelketen Unicom raakt als gevolg van een verkoopverbod door KPN meer dan de helft van zijn omzet kwijt. Het bedrijf heeft bij de rechter vergeefs een beroep gedaan op het kartelverbod.

Unicom heeft sinds de oprichting in 1999 altijd KPN abonnementen verkocht, in het begin via de groothandel en sinds 2005 direct met KPN. In november 2008 werd een nieuw contract met KPN aangegaan voor de verkoop van mobiele telefoonabonnementen. Nauwelijks maanden nadat de overeenkomst was getekend, wilde KPN van de overeenkomst af. KPN was niet tevreden over de samenwerking, ondanks de afspraak dat de partners zich 'actief dienen in te zetten om het KPN-portfolio te verkopen.'

Unicom Holding is de franchiseorganisatie van twee telecomformules, One Mobility en GSMSHOP. De vierde onafhankelijke telecomretailer van Nederland heeft momenteel veertig winkels.

Ook indirect verbod
Nadere gesprekken hierover hebben tot niets geleid, zo blijkt uit het vonnis dat onlangs openbaar is gemaakt. Op 1 juni werd de overeenkomst met Unicom formeel beëindigd. En daar bleef het niet bij. Ook groothandelaren Telecombinatie en Searchdog kregen te verstaan dat zij geen abonnementen meer mochten leveren aan Unicom. Unicom kan als gevolg hiervan niet meer aan KPN abonnementen komen, ook niet bij groothandelaren die indirect KPN abonnementen inkopen. Hierdoor raakt het bedrijf ongeveer de helft van de omzet kwijt. KPN heeft in Nederland een marktaandeel van zeker veertig procent.

'Mijn cliënte kan zich niet aan de indruk onttrekken dat er bij KPN sprake is van een verborgen agenda, en dat getracht wordt mijn cliënte te elimineren als concurrent-aanbieder van KPN-producten voor partijen als Bel Company, T for Telecom of The Phone House,' schreef advocaat Dirk J.A. van den Berg aan KPN met verwijzing naar de drie belangrijkste distributeurs van KPN producten.

De advocaat van Unicom heeft KPN gesommeerd om de criteria waarop men is afgewezen bekend te maken dan wel nader te omschrijven. 'Gezien de prestatie van uw cliënte gedurende het afgelopen jaar voldoet uw cliënte niet aan de criteria die KPN hanteert,' liet KPN daarop weten. Verdere toelichting wilde KPN niet geven. De beoordeling op basis van interne richtlijnen zijn volgens KPN concurrentiegevoelig en derhalve niet openbaar.

Operators steeds machtiger
Insiders melden Webwereld dat het telecomlandschap de afgelopen jaren drastisch is veranderd. Er zijn een paar grote overnames geweest en tegelijkertijd is het aantal winkels van de drie grote operators aanzienlijk uitgebreid. In de top 3 staan nu alleen nog maar winkelformules van de operators zelf. Het lijkt er dus sterk op dat de drie grote telecomproviders de markt steeds meer naar zich toe willen trekken.

Opmerkelijk is dat KPN sinds begin 2010 als enige provider zijn abonnementen van een code voorziet. Zo is precies na te gaan aan welke partijen de groothandel abonnementen levert en kan een verkoopverbod via de groothandel aan een subdistributeur ook daadwerkelijk worden geëffectueerd.

Unicom vindt het onrechtmatig van KPN dat zij de groothandelaren heeft geïnstrueerd om Unicom en haar franchisenemers niet als subdistributeur van KPN te mogen aanstellen. KPN ‘discrimineert en handelt in strijd met het mededingingsrecht’, zo betoogde het bedrijf voor de rechter.

Kartelverbod
Volgens de voorzieningsrechter kan Unicom in dit geschil echter geen beroep doen op de mededingingswet. ‘KPN heeft terecht aangevoerd dat voor het constateren van handelen in strijd met het kartelverbod een marktanalyse nodig is, waarvoor in beginsel One (Unicom) de relevante gegevens moet aandragen.’ Daarmee bleef alleen de eis tot bekendmaking van de toelatingscriteria over, waarover de rechter oordeelde: ‘Bij hantering van die criteria valt immers niet uit te sluiten dat concurrentiebeperkende effecten optreden. Bekendmaking van de exacte voorwaarden die KPN voor toelating hanteert is in zoverre dus overbodig.’

Daarmee blijft de vraag of selectieve distributie via de groothandel is toegestaan onbeantwoord. De betrokken partijen willen inhoudelijk niet op de zaak ingaan omdat dit volgens woordvoerders van Unicom en KPN ‘zo is afgesproken’.

NMa is bekend
De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) is bekend met de uitspraak van de voorzieningenrechter, zo laat woordvoerster Pauline Gras weten. ‘Om te bepalen of KPN hier de Mededingingswet overtreedt, is diepgaand mededingingsrechtelijk onderzoek nodig. Wij doen geen uitspraak of wij hier onderzoek naar doen of gaan doen. Elke uitspraak over mogelijk onderzoek zou het verloop daarvan kunnen frustreren.’

Op de vraag of KPN de groothandel dergelijke restricties mag opleggen zegt Gras dat de NMa geen algemene uitspraken zal doen over de vraag of KPN vanuit de Mededingingswet dergelijke restricties aan een subdistributeur mag opleggen. ‘Elke vraag hangt af van de context.'