'Nederland, focus op de digitale revolutie'

Nederland moet zich richten op de digitale revolutie. Er is een gebrek aan ICT-aanwas en de overheid moet met experts een centrale IT-strategie doorvoeren.

Dat zegt Wil van der Aalst, professor Information Science aan de Technische Universiteit Eindhoven, in gesprek met Webwereld. Van der Aalst staat aan de Europese top van informaticawetenschappers en legde de basis voor IT-doorbraken in business process management, workflowpatronen en process mining.

Digitale revolutie
Van der Aalst vergelijkt in het Eindhovens Dagblad de digitale revolutie met de industriŽle revolutie. En Nederland moet daar beter op inspelen, zegt hij tegenover Webwereld. "Bij veel organisaties worden ICT-beslissingen genomen door mensen zonder kennis van zaken."

"De falende overheids-ICT is daar een goed voorbeeld van. Het is vaak niet de schuld van de ICT'er, maar van zijn omgeving. Softwareopdrachten worden gegeven zonder duidelijke requirements en tijdens het proces veranderen de eisen van het product. Dan kan je verwachten dat er nadien allerlei problemen opborrelen", vertelt Van der Aalst. Bij softwareleveranciers zijn de verkopers vaak het probleem. "Zij onderhouden de contacten met de klant, zonder een duidelijke technische benadering."

Ministerie van ICT
Van der Aalst wijst op het Elektronisch PatiŽnten Dossier (EPD) dat de Tweede Kamer goedkeurt, maar de Eerste Kamer afschiet wegens privacyproblemen. "Het hele EPD verdwijnt zo in een politieke poel van opinie." Volgens hem moeten IT-experts vanaf het begin bij zulke projecten betrokken worden. "En niet eerst een politieke discussie waarna het over de schutting bij ICT'ers wordt gegooid."

Van der Aalst pleit dan ook voor een Ministerie van ICT. Mede vanwege de huidige digitale revolutie in de samenleving. "De overheid moet een overkoepelende ICT-strategie hebben, opgezet door mensen met verstand van zaken. In organisaties waar ICT een rol speelt moeten experts zitten die daarover beslissingen nemen".

Te weinig IT-aanwas
Van der Aalst wijst daarnaast op de beperkte aanwas van IT'ers. "Je kan in Nederland op voldoende plekken Informatica studeren, maar er zijn te weinig mensen die het kiezen. In plaats van het opleiden van talloze economen moeten jongeren gestimuleerd worden beroepen te kiezen die nu en in de toekomst van belang zijn."

Het probleem zit onder meer in het keuzeproces van het voortgezet onderwijs. "Heel weinig mensen op het vwo kiezen voor een profiel met natuurwetenschappelijke vakken, dat voorbereidt op een technische studie. In de maatschappij is juist steeds meer behoefte aan zulke technische profielen. We worden op veel gebieden steeds afhankelijker van technologie. Niet alleen op ICT-gebied, maar ook voor een duurzamer milieu."

Software hacken
Ook aan de bedrijfskant kan volgens Van der Aalst veel verbeteren. Softwareleveranciers moeten meer gebruik maken van ontwikkelingsmethoden. "Op universiteiten worden ontwikkelingsmethoden voor software gedoceerd en daar is bekend hoe het beter kan. Als je software wil bouwen moet je niet te snel willen programmeren, maar eerst met een gedegen ontwerp komen en analyseren op eigenschappen en mogelijke fouten."

Het nadeel van deze methoden is dat de ontwikkeling van software langer duurt en de kosten stijgen. "In praktijk van alle dag wordt veel software snel in elkaar gehackt zonder gedegen ontwerp. Daarnaast zijn er vaak mensen bij betrokken die geen experts zijn en een korte termijnvisie hebben."

De millenniumbug in het jaar 2000, waarbij paniek uitbrak omdat systemen alleen de laatste twee cijfers van een jaar gebruikten en niet meer konden doortellen na 1999 is een duidelijk voorbeeld daarvan. "Dat liet zien dat problemen ontstaan doordat er te snel iets gemaakt is, wat kosten bespaart, waardoor je met bugs komt te zitten."

Aan de andere kant is slechte software te wijten aan consumenten zelf. "Zij zijn degenen die software kopen of installeren. Op Windows kan je bijvoorbeeld willekeurig elke rotte software installeren die je wilt. Zolang er software geÔnstalleerd wordt die op DOS of Windows XP al niet stabiel draaide, kan je niet verlangen dat het op een nieuw systeem wel stabiel is. Oftewel, als je met een hele oude auto op een nieuwe brug rijdt, kan je de brug nooit verwijten slecht te zijn."

ICT-toekomst
Het is volgens hem moeilijk de ICT-toekomst te voorspellen, maar volgens hem zet bijvoorbeeld de Wet van Moore, een verdubbeling van het aantal transistoren op een chip per 18 maanden, zich verder voort. "Die voorspelbaarheid blijft, maar zal parallel worden. De grenzen van processorsnelheden zijn in zicht, net zoals de grenzen van hoe klein je iets kan maken. Vandaar dat bedrijven steeds massaler inzetten op parallel. In plaats van twee cores, hebben laptops over tien jaar honderd of wel duizend cores. De snelheid wordt dan minder uit de kloksnelheid gehaald."

Van der Aalst kijkt af en toe met verwondering terug naar de enorme veranderingen op ICT-gebied de laatste decennia. "Mensen vergeten heel snel wat er allemaal veranderd is. De snelheid waarmee de ICT-industrie is gegroeid is enorm. Dat evenaart geen enkele andere industrie. Als iemand tien jaar geleden had voorspeld wat voor hoge vlucht sociale media zouden nemen, dan was diegene nu schatrijk geweest."