Wanneer is linken illegaal?

Sanoma sleept GeenStijl voor de rechter wegens het linken naar illegale blootfoto's. Volgens Sanoma is dat directe auteursrechtinbreuk, maar die claim gaat wel heel ver.

Sanoma en Playboy zijn een bodemprocedure begonnen tegen weblog GeenStijl. Die linkte naar uitgelekte blootfoto's van Britt Dekker, die een week later in de Playboy stonden. Het zip-bestand met de foto's was door iemand geŁpload naar de Australische hoster FileFactory.

Wie heeft geŁpload?
Het linken is niet alleen onrechtmatig, maar ook een inbreuk op het portretrecht en zelfs op het auteursrecht, stelt Sanoma in de dagvaarding.

Cruciaal is of de partijen kunnen bewijzen wie de foto's daadwerkelijk naar FileFactory heeft geŁpload. Sanoma stelt dat GeenStijl dat zelf heeft gedaan, onder meer om bandbreedte te sparen. Onzin, zegt 'Pritt stift' van GeenStijl: "Het lek zit bij hunnie. Iemand bij (of van) Sanoma pleurt die meuk online. Wij linken slechts. Zo rollen wij in de blogosfeer."

GeenStijl is geen vreemde in de rechtszaal. Het 'shocklog' is meermaals veroordeeld om zaken offline te halen, maar dat ging in eerste instantie om content die het zelf op de site publiceerde.

AD dwingt GeenStijl met ex parte
De zaak die nog het meest op deze kwestie lijkt is AD vs. GeenStijl. De zogemaande Misdaadmeter van het AD bleek dagen te vroeg online te staan. GeenStijl publiceerde een link naar de originele site, maar publiceerde ook screenshots van de Misdaadmeter. Het AD dwong GeenStijl via een zogenaamd ex parte bevel (waar de gedaagde geen verdediging heeft kunnen voeren) de content te verwijderen. GeenStijl gehoorzaamde maar kondigde aan in hoger beroep te gaan. Pritt Stift van GeenStijl heeft echter "geen idee hoe dat afgelopen is".

Nu gaat het echter enkel om de links naar de foto's bij een externe site. Als Sanoma niet kan aantonen dat GeenStijl zelf betrokken was bij het uploaden van de foto's, dan is inbreuk op auteursrecht veel te hoog gegrepen, constateren juristen.

Link geen inbreuk
"In beginsel is linken legaal, er zijn uitzonderlijke gevallen waarbij het onrechtmatig is. Maar een openbaarmaking en daardoor een directe inbreuk op het auteursecht? Nee. Ik hoop dan ook dat de rechter gehakt maakt van de inbreukaanklacht. Als er wordt geoordeeld dat links inbreuk maken op auteursrecht, zou dat echt schokkend zijn. Dat zou een slechte stap zijn, dan ontstaat een onwerkbare situatie," aldus Arnoud Engelfriet, jurist bij ICTRecht. Hij vindt het dan ook 'merkwaardig' dat hier auteursrecht wordt ingezet, en de aanklacht niet beperkt blijft tot onrechtmatige daad.

Mogelijk wel onrechtmatig
Want dat de links op GeenStijl onrechtmatig zijn, is goed mogelijk, vindt Engelfriet. Ernst-Jan van de Pas, advocaat bij Dirkzwager, sluit zich daar bij aan. Hij denkt dat de links wel degelijk onrechtmatig kunnen zijn, maar de claim van directe inbreuk op het auteursrecht "gaat wel ver", vindt Van de Pas.

De links op GeenStijl zouden dus wellicht wel onrechtmatig kunnen zijn. De schade voor Sanoma lijkt immers evident, al zal het nog een klus worden om dat concreet te maken.

En het argument dat GeenStijl inbrengt, de nieuwswaarde, lijkt weinig hout te snijden. Engelfriet: "Bij het aankaarten van misstanden van maatschappelijk belang kan dit prevaleren boven privacy of auteursrecht. Maar de blootfoto's van Dekker zelf zijn het nieuws niet, dat is alleen eventueel het feit dat ze zijn uitgelekt."

Manon Thomas
Maar of er dan naar linken wel onrechtmatig is, moet nog blijken. In de zaak van de uitgelekte foto's van Manon Thomas werd alleen de dief van de pikante privťfoto's veroordeeld. Media die naar de foto's linkten handelden hooguit in strijd met de journalistieke verantwoordelijkheid, oordeelde de Raad van de Journalistiek.

In andere gevallen hebben rechters wel geoordeeld dat linken naar illegale content onrechtmatig is. Maar dat ging meestal over partijen die dat op grote schaal deden, zoals speciale zoekmachines en indexen als ZoekMP3 en Mininova. Voor de duidelijkheid: in deze gevallen oordeelde de rechter dat van openbaarmaking geen sprake was.

Het is nog niet duidelijk of de zaak van RealNetworks tegen Edkses relevant is voor de kwestie. Hier oordeelde de rechtbank onlangs dat het linken naar (mogelijk) illegale software niet onrechtmatig is.

GeenStijl zegt dat dit ook voor hen geldt, maar volgens de advocaten van Sanoma is dat een heel andere casus, onder meer omdat het om software gaat.

PrincipiŽle zaak
De uitkomst van deze zaak staat dus geenszins vast, juist door de redelijk unieke omstandigheden. En daarom betekent een mogelijk veroordeling ook niet 'het einde van het internet' zoals al her en der wordt geroepen. Van de Pas: "Deze zaak gaat over een heel specifieke situatie."

Aan de andere kant zal de uitspraak, doordat het een bodemprocedure is, een principiŽle zijn, erkent Van de Pas, die fundamentele vragen oproept. "Hoe moeten we linken eigenlijk zien? Kan er sprake zijn van openbaarmaking? Hoe zit het met het criterium 'nieuw publiek'? Dit is een zeer interessante discussie."