Nederland helpt bij bouw ultrakleine satelliet

Komend jaar gaat er een satelliet de ruimte in die nauwelijks groter is dan een Rubiks kubus. Nederland is nauw betrokken bij de ontwikkeling van deze picosatelliet.

De experimentele minisatelliet kan straks korte berichten en ook geluidsfragmenten doorgeven. Nederland is betrokken bij deze satelliet, die in de toekomst gebruikt kan worden voor machine tot machine-doeleinden (m2m).

De zogeheten FUNcube 1 is de tot nu toe kleinste satelliet ter wereld: 3 bij 10 centimeter. Het wordt volgens de planning in het derde kwartaal van dit jaar gelanceerd. De satelliet komt in een omloopbaan van 600 tot 700 kilometer boven de aarde.
200 tekens per bericht

De satelliet is voorzien van accu's, maar maakt ook gebruik van zonne-energie. Het heeft een ingebouwde UFG- en VHF-transponder die gebruikt kan worden door radioamateurs. Zij werken al langer met wat grotere satellieten voor het doorgeven van posities en het voeren van gesprekken.

Zij kunnen via de picosatelliet berichten van 200 tekens versturen. Voor de ontvangst van die berichten moet een kleine laptopdongel worden gebruikt. Ook het versturen van spraak is mogelijk. Zenden gaat via een uplinkstation dat verbonden is met internet, of via speciale apparatuur. "Het liefst met het laatste", zegt de Nederlander Wouter Weggelaar, die nauw bij de plannen betrokken is.
Toekomstplannen

Deze picosatelliet is een project van AMSAT-UK, een 350 leden tellende vrijwilligersorganisatie voor amateur-radiosatellieten. De FUNcube 1 wordt in eerste instantie voornamelijk voor educatieve doeleinden gebruikt. "Demonstraties met radioapparatuur op scholen zijn dan iets levendiger", zegt Weggelaar.

De huidige satelliet heeft alleen een experimenteel karakter, en stuurt vooral telemetrische gegevens naar de aarde. Op de lange termijn zijn ook serieuze toepassingen denkbaar, zoals machine tot machine-communicatie vanaf desolate plekken, waar geen mobiele telefonie mogelijk is. Gegevens van bijvoorbeeld sensoren zijn dan naar de satelliet te verzenden. Onlangs hebben hackers in Duitsland opnieuw hun plannen uiteengezet voor eigen satellieten voor vrij internetverkeer.
Nederlandse inbreng

De FUNcube 1-satelliet, die in juli klaar moet zijn, wordt gebouwd door het Nederlandse ISIS Innovative Solutions In Space. Deze startende onderneming bestaat uit ingenieurs en afstudeerders die elkaar hebben leren kennen via het Delfi-C3 satellietproject van de TU Delft.

Het miniformaat van de satelliet heeft als voordeel dat de lanceringkosten laag zijn. "Iedere kilo extra maakt zo'n satelliet ook gelijk duurder", zegt Weggelaar, die ook voor ISIS werkt. "Je kunt ze bij wijze van spreken ook meenemen naar het internationale ruimtestation en daar loslaten. De reden dat dat nu niet gebeurt, is dat er nogal buitensporig hoge eisen worden gesteld aan de veiligheid."
Niet bang voor botsing

ISIS is niet bang dat de kleine satelliet snel in botsing zal komen met ruimteschroot. "Dat gevaar lopen grotere satellieten door hun grotere oppervlak eerder", weet Weggelaar. "Bovendien worden vr de lancering de banen waarin de satellieten geplaatst worden zorgvuldig geanalyseerd."