Android-rechtszaak bedreigt de softwarewereld

De rechtszaak over Java in Android bedreigt niet alleen dat mobiele platform. Als aanklager Oracle volledig wint, kan dat het einde zijn van programmeertalen en software zoals we die nu kennen.

Terwijl de jury zich beraadt over de zaak van Oracle tegen Google staat er veel meer op het spel dan 'slechts' Java en ook het veelgebruikte Android. Oracle, dat Java-maker Sun heeft ingelijfd, beschuldigt Google's Android namelijk niet alleen van patentschending. De aanklager claimt ook inbreuk op auteursrechten, die volgens de softwarereus van toepassing zijn op Java-code zelf én op de api's (application program interfaces) daarvoor.

Api's en auteursrecht
Oracle-ceo Larry Ellison heeft in deze zaak al getuigd dat het ontwikkelen van api's enorm complex is en dat zijn bedrijf daarvoor een vergoeding verdient. Het r&d-budget van Oracle ligt op ruim 5 miljard dollar en dat gaat bijna helemaal op aan het ontwikkelen van nieuwe software, aldus de topman in de getuigenbank.

"Zou dat mogelijk zijn zonder de bescherming die auteursrechten bieden?", vraagt Oracle's goedbetaalde advocaat David Boies, die lang geleden namens Justitie de antitrustzaak tegen Microsoft heeft gevoerd. Ellison antwoordt op deze 'souffleursvraag' dat auteursrecht essentieel is. "Als mensen onze software kunnen kopiëren, goedkope imitaties van onze producten kunnen maken, dan zijn we niet in staat om onze ingenieurs te betalen."

Het maken van api's is "één van de moeilijkste dingen die we doen bij Oracle. Het wordt gedaan door onze meest senior en meest getalenteerde software-ingenieurs", aldus de rechtbankverklaring van Ellison aangehaald door techblog Ars Technica. Java bevat weliswaar maar een klein deel code dat onder deze auteursrechtenclaims valt, maar volgens Oracle is daar wel degelijk een licentie - en dus vergoeding - voor vereist.

Eigen implementatie
Google heeft in zijn eigen Java virtual machine (Jvm) Dalvik voor Android de api's van Oracle (toen nog Sun) opnieuw geďmplementeerd. Daarmee kunnen externe programma's, zoals Java-applets of Android-apps, aanhaken op dat onderliggende platform voor de uitvoering van die programmacode. Android is weliswaar gebaseerd op Linux, maar apps voor dat mobiele besturingssysteem draaien daar niet direct op maar doen dat bovenop Google's Java-implementatie.

Oracle's argumenten over auteursrecht lijken in ieder geval de rechter te hebben overtuigd. Hij heeft namelijk de jury geďnstrueerd om in hun beraadslaging ervan uit te gaan dat api's onder auteursrecht kunnen vallen. Het auteursrecht is wel aangegeven in de headers bij alle bestanden in de Java-broncode, maar daarmee is dat nog niet automatisch van toepassing op extern benaderbare onderdelen zoals api's.

Impact voorbij Android
Een overwinning voor Oracle op dit cruciale punt kan verstrekkende gevolgen hebben, niet alleen voor Google en voor Android. De impact kan zelfs verder gaan dan het ecosysteem van smartphone- en tabletproducenten die Android gebruiken en de softwaredevelopers die apps daarvoor maken. Een gerechtelijke uitspraak dat api's onder auteursrechten vallen en dat dit ook geldt voor herimplementatie daarvan raakt de hele softwarewereld.

Eigenaren van auteursrechten hebben dan ineens een machtig middel om afgeleiden van programmeertalen en software aan banden te leggen. Of om eraan te verdienen. Het aloude tijdschrift voor computerprogrammeurs Dr. Dobb's Journal voorziet donkere tijden voor bijvoorbeeld Jython, IronPython en PyPy voor Python; JRuby, IronRuby en Rubinius voor Ruby; Mono voor C# en Visual Basic; en mogelijk zelfs voor C++ voor C, GCC voor C en C++ é Objective-C.

Netscape, Microsoft
"En natuurlijk zijn alle webbrowsers die JavaScript gebruiken mogelijk royalties verschuldigd aan de opkopers van Netscape's intellectuele eigendom", schrijft hoofdredacteur Andrew Binstock van Dr.Dobb's. De veelgebruikte scripttaal JavaScript, die overigens totaal niet gerelateerd is aan Java, is uitgevonden door Netscape.

Die webpionier is na de eigen ondergang opgekocht door online-dienst AOL (America Online), die onlangs het intellectuele eigendom van die aankoop heeft verkocht aan Microsoft. Dat bedrijf heeft een deel daarvan vervolgens weer doorverkocht aan Facebook, met behoud van een eigen licentie op de Netscape-eigendommen.

Een auteursrechtenoverwinning van Oracle op Google kan de hele softwarewereld veranderen. Herimplementatie van software door middel van reverse engineering en clean room-ontwikkeling zou dan geen vrijwaring meer zijn voor claims van de oorspronkelijke maker - en rechtenhouder. Google benadrukt dat het Java absoluut met een clean room-aanpak heeft benaderd om zijn eigen Jvm Dalvik te maken.

Ook de pc-industrie
Google is lang niet de enige die dergelijke software-methodieken hanteert. Sterker nog: dergelijke methodes hebben de it-industrie gemaakt tot wat het nu is. De oorspronkelijke IBM-pc bestond uit standaard componenten die algemeen verkrijgbaar waren (off-the-shelf), maar die door IBM's eigen uitvinding van het BIOS (basic input/output system) tot een werkend geheel werden gemaakt.

De vroege pc-maker Compaq heeft de werking daarvan uitgevogeld zonder naar het auteursrechtelijk beschermde innerlijk te kijken. Dat heeft geleid tot de pc-kloonindustrie met compatibele systemen, algemeen gebruikte besturingssystemen (DOS, Windows, Linux), een grote afzetmarkt voor applicaties, en uiteindelijk ook grotendeels de huidige servermarkt (machines met x86-processors).

Zelfs Linux
Dr. Dobb's noemt nog Linux, dat veel van de api's van Unix heeft geherimplementeerd. Het open source-besturingssysteem loopt zelf ook gevaar door een eventuele overwinning van Oracle op het punt van api-auteursrechten op Java. De aloude Unix-oorlogen kunnen herleven; dan niet als onderling gevecht, maar in bestrijding van geestelijk opvolger en huidig serverkampioen Linux. Kruisvaarder SCO was dan slechts een milde voorbode.