Nokia: smartphones nu zijn als auto's in 1890

Nokia verliest terrein, maar niet het geloof in eigen kunnen. De topdesigner van de Finse telefoonreus zegt dat smartphones nu zijn zoals auto's eind 19e eeuw. Het ontwerp is nog lang niet af.

Gallery
Nokia showt klassieke mobieltjes in museum (foto's)
.
"Het kan niet zo zijn dat dit [het huidige ontwerp van smartphones- red.] alles is wat er is. Er is geen industriële logica die stelt dat er maar één benadering moet zijn", zegt topdesigner Marko Ahtisaari van Nokia tegen techmagazine Wired. "We kunnen de gebruikerservaring herzien op een nieuwe manier die gebaseerd is op andere principes."

'iOS en Android achterhaald'
Nokia's tegenhanger van Apple's Jonathan Ive noemt de gebruikersinterfaces van iOS en Android achterhaald, maar wel erg interessant. Die twee mobiele besturingssystemen bezitten momenteel de markt voor smartphones en tablets. Nokia's eigen Symbian heeft het afgelegd en de achterstand op de concurrentie is ook niet verkleind door MeeGo.

Ahtisaari stelt dat Apple's iOS en Google's Android wel erg op elkaar lijkende interfaces hebben. Beide zijn gebaseerd op hetzelfde principe: meerdere home-schermen die een gebruiker zelf kan personaliseren. Beide voelen volgens de Nokia-ontwerper aan alsof ze stammen uit een voorbij web- of computertijdperk.

Te veeleisend
Touch-schermen zijn verraderlijk, stelt Ahtisaari. Ze zijn 'immersive' en eisen de aandacht op, waardoor gebruikers erin kunnen 'verdrinken'. "Ze vragen eigenlijk meer aandacht dan ze echt nodig hebben." De hoofddesigner van Nokia schetst alledaagse taferelen waarbij mensen veel meer met hun smartphones bezig zijn dan met elkaar, ook stelletjes die op Valentijnsdag bij elkaar zijn bijvoorbeeld.

Zowel iOS als Android maken deze slechte situatie nog erger, beweert de Nokia-topman. Beide besturingssystemen proppen hun home-schermen vol met iconen, waarbij de touch-elementen eigenlijk ongemakkelijk klein zijn, aldus Ahtisaari. Die overdaad aan iconen en de krapte van de bediening slokt dus meer bewuste aandacht van de gebruiker op.

'Glanceability'
Ahtisaari pleit voor gebruikersinterfaces die met een zijdelingse blik te behappen zijn. Een smartphone kan dan meldingen weergeven die direct leesbaar zijn, zonder dat de gebruiker zelf het apparaat hoeft op te pakken, aan te zetten en iets te knijpen, zoomen of aan te tikken. Ahtisaari noemt dit 'glanceability'.

"Dit is niet iets waar mensen zelf expliciet om zouden vragen." Maar als mensen het krijgen, is het volgens hem wel iets wat heel veel voordeel biedt. 'Glanceability' laat mensen er voor elkaar zijn in conversaties. Volgens de Nokia-hoofdontwerper is de mogelijkheid om zaken met een enkele blik te interpreteren juist ingebouwd in het menselijk organisme. "Dat is hoe we zijn."

Overigens hebben zowel iOS als Android sinds enige tijd wel voorzieningen ingebouwd voor het zelf en subtiel weergeven berichten, zoals tweets op het ontgrendelscherm. De in iOS5 nieuw doorgevoerde notificaties bovenaan het scherm zijn echter relatief klein, dus eisen in de ogen van Ahtisaari toch weer te veel aandacht op.

'Windows Phone is een begin'
Zijn betoog klinkt als de opmaat naar een jubelzang op Windows Phone, het mobiele Microsoft-platform waar Nokia zijn toekomst op inzet. De Windows-maker benadrukt in zijn reclamecampagnes ook juist de niet-opdringerigheid van zijn eigen smartphonebesturingssysteem. Topdesigner Ahtisaari prijst het door Nokia gekozen platform deels aan, maar de Metro-interface van Windows Phone 7 is het volgens hem ook nog niet helemaal.

Windows Phone is een stap in de goede richting, zegt Ahtisaari, maar er komt veel meer innovatie aan. Hij hamert op het heads-up principe, waarbij informatie net zoals de HUD (heads-up display) in een gevechtsvliegtuig de hoofdtaak niet stoort. Dit is dan voor smartphones de echte, analoge wereld dan wel de taak of app die een gebruiker voor zich heeft.

Microsoft: smartphones slokken ons op


Toen auto's een roer hadden
Ahtisaari klaagt dat er door de enorme groei van en hype over de smartphonemarkt de verkeerde indruk bestaat dat alle innovatie en het kernontwerp van de telefoon zelf al zijn gedaan. Niets is minder waar. De Nokia-ontwerper zegt dat de smartphone-industrie nu op hetzelfde punt staat als de auto-industrie eind 19e eeuw.

De toen gemaakte eerste auto's werden bestuurd met een roer. "Het heeft vijftien jaar geduurd voordat het stuurwiel opkwam als de gebruikersinterface voor de auto. We zitten nu middenin die periode voor telefoons."

Roerbediening van automobielen gaat heel ver terug: uitvinder Lenoardo da Vinci heeft al in 1478 een soort auto ontworpen met een roer. Die driewieler werd aangedreven door een klokmechanisme, compleet met een differentieel tussen de achterwielen. Het heeft eeuwen geduurd voordat die visie realiteit werd. En vervolgens is dat auto-ontwerp niet definitief gebleken.

Volgende iPhone-moment
Wat smartphones betreft, staan er ook nog dergelijke revoluties op stapel. Nokia's Ahtisaari voorspelt volgens Wired een volgend iPhone-moment. Dat is een onherroepelijke en enorme sprong voorwaarts die fundamenteel verandert hoe mensen denken dat apparaten er uit moeten zien en horen te functioneren. "En dat kan telkens weer gebeuren", zegt de topdesigner van het gevallen Nokia met overtuiging.