Steeds meer vliegtuigmaatschappijen laten hun toestellen gereedmaken voor het gebruik van mobiele telefoons in de lucht. Binnenkort is naast bellen ook 3G-verkeer in de lucht mogelijk.

Het aantal vliegtuigmaatschappijen dat zendapparatuur inbouwt in zijn vliegtuigen voor mobiel bellen en sms'en breidt zich in rap tempo uit. De twee aanbieders van deze dienst, inflight-operators AeroMobile en On-Air, groeien in vogelvlucht door sinds de Europese Commissie in 2008 het gebruik van mobiele telefoons in de lucht goedkeurde .

Providers hebben overeenkomst nodig
Om als reiziger te kunnen profiteren van alle mogelijkheden moet je provider wel een roamingovereenkomst hebben met één van de twee aanbieders. Op dit moment kunnen alleen klanten van Vodafone en O2 gebruik maken van de service, waarbij er op steeds meer vluchten de mogelijkheid is om de eigen smartphone te gebruiken. Die prijzen zijn op dit moment vergelijkbaar met die van roaming in het buitenland.

Uit navraag blijkt dat concurrerende telco's T-Mobile en KPN anno 2012 nog niet mee bezig zijn met deze mobiele dienst van de toekomst. Woordvoerster Liselore Stuur van T-Mobile: "Voor zover ik dit kan nagaan biedt T-Mobile Netherlands dit op dit moment niet aan." Bij KPN is dit niet anders. "Wij bieden geen diensten aan in vliegtuigen", meldt persvoorlichtster Marianne Zwart kort en krachtig.

Steeds meer maatschappijen doen mee
Dat lijkt voorlopig een gemiste kans. Want het technische netwerk dat mobiel gebruik in vliegtuigen mogelijk maakt, breidt zich uit. Alleen al bij de Britse operator AeroMobile staat de teller inmiddels op 100 vliegtuigen, verdeeld over drie grote maatschappijen. Emirates, Malaysian Airlines en laatste aanwinst Virgin Atlantic.

Woordvoerder Steve Double van AeroMobile: "Dit groeit gestaag door. Op dit moment is vooral Emirates een groot gebruiker. Daar zullen in de komende maanden onder meer Lufthansa, SAS en Turkish Airlines zich bij aansluiten." De bedoeling is dat aan het einde van 2012 in totaal 150 vliegtuigen gereed zijn voor mobiel gebruik via AeroMobile.

Bij de andere operator, het Zwitserse OnAir, zijn dezelfde geluiden te horen. Het klantenbestand van OnAir staat per april alweer op 16 vliegtuigmaatschappijen en inmiddels biedt de operator zijn diensten zowel op regionale als intercontinentale vluchten aan. Volgens eigen cijfers van OnAir hebben inmiddels 10 miljoen passagiers verbinding gemaakt in het vliegtuig.

Passagiers willen eigen mobiel gebruiken
KLM laat desgevraagd weten te werken aan optimalisatie voor sms'en en bellen in de lucht. "Wij onderzoeken op dit moment samen met Air France de mogelijkheden. Momenteel bieden we klanten sms'en vanuit het Inflight Entertainment System aan. Dat kost 2,50 per sms. Telefoneren kan vanuit de stoel met de handset", stelt woordvoerster Mini Jarvis in een mail.

Woordvoerster Aurelie Branchereau van OnAir laat Webwereld weten dat vanuit de ervaring van dat bedrijf, passagiers juist de voorkeur geven aan het gebruik van hun eigen mobiele telefoon. "OnAir is sinds 2007 bezig dit te realiseren. Momenteel maken we gebruik van het satellietnetwerk van Inmarsat, waarmee we wereldwijde dekking hebben. Eind dit jaar verwachten we bij 24 airlines onze service aan te kunnen bieden."

Angst voor storingen
De ontwikkeling van mobiel gebruik in het vliegtuig is pas echt van start gegaan in 2008. In dat jaar gaf de Europese Commissie zijn goedkeuring aan het gebruik van telefoons in het Europees luchtruim. Eerder wilde het Amerikaanse FCC (Federal Communications Commission) er nog niet aan vanwege "de angst voor storingen met het mobiele netwerk op de grond." Al werd er ook gespeculeerd dat de echte reden potentiële overlast van hardop bellende mensen was.

Dan de techniek die erachter schuilt. Bij vliegtuigen met inflight-operators wordt zogeheten MCA-apparatuur (Mobile Communication services on Aircraft) ingebouwd. Dat bestaat uit een picocell, wat een kleinere mobiele variant is van een regulier basisstation op de grond, een 'Network Control Unit' die ervoor zorgt dat mobiele telefoons in het vliegtuig geen contact proberen te maken met de zendmasten op de grond en de satellietlink die gebruikt wordt voor het verbinden van het lokale station met het normale netwerk.

Nog flinke beperkingen
Toch is het nog niet helemaal hosanna. Mobiel gebruik in de lucht kent nog enkele flinke beperkingen. Zo is bij het bellen de hand off bij intercontinentale vluchten niet altijd even soepel, kunnen in het geval van AeroMobile per vliegtuig maximaal zes telefoongesprekken tegelijkertijd worden gevoerd (iets wat volgens de operator overigens zelden voorkomt) en is het gebruik tijdens opstijgen en landen verboden. Dat laatste geldt ook voor het gebruik in het Amerikaanse luchtruim en de 400 kilometer daaromheen.

Dan is er nog dat probleem van datasnelheid. Want de focus zal snel van het huidige 2G naar 3G worden gelegd. Op dit moment is dataverkeer vooral mogelijk via het prehistorische GPRS en EDGE (tot 384 Kbps). Maar op termijn zal de overstap naar K a-band worden gemaakt. Dat moet de verbindingssnelheid van internet in het vliegtuig volgens AeroMobile uiteindelijk vijftig keer sneller maken dan momenteel.

De volgende grote stap
Bij K a-band wordt gebruik gemaakt van een hoger frequentie-gebied, tussen 26 en 49 GHz. Dat zorgt voor een hogere bandbreedte, snellere communicatie met satellieten en uiteindelijk dus voor een vliegensvlugge draadloze 3G-verbinding voor passagiers in het vliegtuig, vergelijkbaar met die op de grond.

OnAir heeft plannen om samen met distributiepartner Global Xpress tussen oktober 2013 en november 2014 in totaal drie satellieten te lanceren die deze snellere verbinding eind 2014 mogelijk moet maken. Ook AeroMobile kijkt vooruit. "We zitten bij AeroMobile op dit moment in de ontwikkelingsfase van dit nieuwe systeem dat GPRS gaat vervangen. In de komende paar jaar moet dit worden gerealiseerd en willen we die volgende stap naar 3G nemen."