ICT-Stemwijzer 2012: auteursrecht & downloadverbod

Het auteursrecht zit door het internet al jaren in een steeds diepere crisis. Moet er een downloadverbod komen? Moet de thuiskopieheffing worden afgeschaft? Mogen IP-blokkades tegen inbreuk?

Rechthebbenden, collectieve beheersorganisaties, isp's, heffingsplichtingen, consumenten, politieke partijen, de regering en de rechterlijke macht: iedereen vecht elkaar de tent uit over de centrale auteursrechtenkwesties in het internettijdperk.

Eigenlijk is er momenteel alleen brede overeenstemming over één kwestie: het omstreden ACTA-verdrag: daar stemde de Tweede Kamer in mei unaniem tegen met een motie.

Maar de broodnodige hervorming van het auteursrecht zit muurvast. Hoe kwam het zover?

Steeds nieuwe standpunten
De Tweede Kamer deed zelf onderzoek en publiceerde al in 2009 een rapport, waarin werd gepleit voor het verbieden van downloaden uit illegale bron, maar pas nadat de contentindustrie zijn zaakjes online op orde zou hebben.

Het kabinet scherpte dit standpunt in 2011 aan door het downloadverbod eerder in de wet te verankeren om juist die online contentdiensten meer kans te geven. Tegelijk moest het vermaledijde thuiskopiestelsel gefaseerd maar helemaal worden afgeschaft.

Maar, mede door alle omstreden juridische kruistochten van stichting BREIN wilde de Tweede kamer inmiddels niet meer aan het downloadverbod, en blokkeerde eind vorig jaar het kabinetsplan. Tegelijkertijd speelt de kwestie van de handhaving van auteursrechten online, in concreto: wie kan er worden aangepakt en wat kan er worden geblokkeerd in de strijd tegen inbreuk?

De patstelling in Den Haag duurt voort, en de druk wordt steeds groter. Het afgelopen half jaar is er een stroom aan jurisprudentie die rechtstreeks ingaat tegen de politiek.

Druk door jurisprudentie
Ten eerste moeten alle grote Nederlandse isp's van de rechter de toegang tot torrenstsite The Pirate Bay blokkeren voor hun abonnees. Bijna alle grote politieke partijen, CDA en CU uitgezonderd, willen deze rechterlijke uitspraak ongedaan maken. Dat blijkt uit een rondgang langs de partijen door het blad De Ingenieur.

Ten tweede legde het Hof een enorme bom onder het kabinetsbeleid om de thuiskopie te bevriezen. Hierdoor waren de inkomsten uit die heffing zo ver teruggelopen dat van een billijke vergoeding geen sprake meer is. Dit arrest noopte het kabinet om de thuiskopiestelsel weer te ontdooien, waardoor er in 2013 een heffing komt op allerlei nieuwe dragers zoals smartphones, tablets, pc's en geheugenkaartjes.

Ten derde pleitte de advocaat-generaal bij de Hoge Raad niet alleen voor een uitbreiding van de thuiskopieheffing, maar ook nog eens in combinatie met een downloadverbod.

Thuiskopie: afschaffen of uitbreiden?
Maar, zoals gezegd, is een meerderheid van de huidige Kamer tegen het verbieden van downloaden uit illegale bron. Een aantal partijen herhaalt dit standpunt concreet in het verkiezingsprogramma, zoals de PvdA, PVV, SP, D66 en GroenLinks.

De standpunten over de thuiskopieheffing loopt sterk uiteen. VVD wil van de thuiskopieregeling af, D66 en GroenLinks bepleiten een wat vage "hervorming" en "modernisering". SP is voor uitbreiding van de thuiskopieheffing naar nieuwe dragers, zodat de makers een eerlijke vergoeding kunnen blijven krijgen. Dit systeem zou in de toekomst kunnen verschuiven van dragers naar internet in de vorm van een downloadheffing, zoals de Consumentenbond eerder voorstelde.

De Piratenpartij wil het liefst het 'commerciële auteursrecht' helemaal afschaffen. Centraal moet staan: "cultuur delen", aldus de Piraten. Als overgangsmaatregel bepleit de partij een inperking van de duur van het auteursrecht tot 5 jaar.