AMD kwam, zag en dreigt teloor te gaan

Intels oerrivaal AMD zit in de problemen. De processormaker heeft zijn eigen fabrieken al verkocht, lijkt de mobiele revolutie te missen, en blijft geld bloeden. Hoe het zover heeft kunnen komen.
.
Het wordt een harde herfst voor AMD: de omzet voor het derde kwartaal zakt 10 procent in, en de bruto marge komt uit op 31 procent. Dit verwacht het bedrijf zelf, terwijl het eerst een omzetdip had voorspeld van 1 procent (met een afwijking van 3 procent in de min ůf plus). In die eerdere financiŽle prognose had AMD een bruto marge van 44 procent afgegeven. Dat laatste is mede gedrukt door een afschrijving van 100 miljoen dollar, "vanwege een lagere verwachte toekomstige vraag naar bepaalde producten".

Intel als enige inside
AMD-chips zijn dus minder in trek, minder dan het bedrijf zelf al had verwacht. En dat kost geld. Voor de zoveelste keer. De laatste resterende Intel-concurrent in de computermarkt lijkt de strijd met die processorreus steeds harder te verliezen. Eerder hebben x86-chipmakers als Via en Cyrix het bijltje er al bij neergegooid. De markt voor pc-processors, en ook voor serverchips, is in toenemende mate een Intel-markt.

De geleidelijke teruggang heeft AMD al gedwongen de dure en doorlopende investering van zijn eigen chipfabrieken af te stoten. Het bedrijf had toen al negen kwartalen achter elkaar verlies geboekt. De kostbare fabrieken zijn begin 2009 opgekocht door Arabische investeerders die onder de naam Global Foundries de bredere chipmarkt zijn opgegaan.

Deze ontkoppeling is echter niet volledig: productieproblemen bij de voormalige eigen fabrieken hebben AMD recent nog een chiptekort bezorgd. Dat heeft begin dit jaar nog tot forse een ontslagronde bij de Intel-rivaal geleid.

Graphics en goed genoeg
Ondertussen lijkt het eerdere lange termijnplan van AMD te laat te weinig op te leveren. De strategische overname in 2006 van Nvidia-concurrent Ati, fabrikant van grafische chips, moest AMD naar een glorieuze toekomst brengen. Het doel van die miljardenkoop was het combineren van geavanceerde technologie om krachtige, gecombineerde chips te maken: cpu (centrale processor) plus gpu (grafische chip).

Terwijl de ontwikkeling daarvan enkele jaren heeft geduurd, heeft Intel op dit gebied niet stilgezeten. GeÔntegreerde graphics zijn in toenemende mate goed genoeg voor de meeste gebruikers. Vooruitgang op chipgebied doet er steeds minder toe: voor cpu's en ook voor gpu's. Uitzondering is de lucratieve servermarkt, maar daar hebben de afgelopen jaren economische dips, een crisis en recessie flink toegeslagen.

x86 overal, behalve voor AMD en behalve op mobiel.

Gepasseerd door mobiel
Belangrijker echter, voor zowel AMD als Intel, is dat de techwereld ook flink is veranderd. Beide chipmakers zijn onaangenaam verrast - en flink gepasseerd - door de opkomst van mobiele apparaten: niet-laptops als smartphones en tablets. Die computers gebruiken voor het leeuwendeel processors op basis van het ARM-ontwerp, afkomstig van het gelijknamige Britse bedrijf.

De daadwerkelijke chipproducenten zijn diverse bedrijven, waaronder Qualcomm, Samsung, Apple, Texas Instruments, Nvidia, en enige tijd zelfs Intel. Laatstgenoemde heeft zijn divisie voor eigen ARM-chips (XScale geheten) in juni 2006 van de hand gedaan. De energiezuinige chips deden toen dienst voor consumentenelektronica, netwerkkaarten en andere hardware-controllers. Gebruik in mobiele computers gebeurde op bescheiden schaal.

Intel heeft sindsdien de strategie gekozen om de x86-instructieset universeel te maken: van mobiel tot server. Dat laatste is goed gelukt, dat eerste nauwelijks. Ondanks jaren van inzet en vele miljarden aan investeringen, maar Intel kan zich dat veroorloven. Het kleine, financieel arme AMD zit ingeklemd tussen Intels pc-dominantie en serververovering enerzijds, en het opbloeien van de op ARM draaiende mobiele wereld anderzijds.

Nieuwe ontslagronde
Het grotere verlies dat AMD nu aankondigt voor het derde kwartaal is een duidelijk teken van de benarde positie waarin het bedrijf verkeert. Een flinke reorganisatie, met vele ontslagen, dreigt. Volgens ingewijden gaat de verwachte ontslagronde maar liefst 20 tot 30 procent van het personeel hun baan kosten. De maker van x86-compatibele processors heeft momenteel zo'n 11.100 werknemers in dienst. De reorganisatie die naar verwachting deze week nog bekend wordt gemaakt, zal dus 2200 tot 3300 banen kosten.

Die ontslagen vallen in de AMD-divisies voor chipontwerp (engineering) en sales. Dat zijn bedrijfsonderdelen die tot op heden gespaard zijn gebleven in eerdere ontslagrondes, merkt techblog AllThingsD van The Wall Street Journal op. Juist deze twee divisies zijn cruciaal voor eventueel herstel van AMD. Het bedrijf maakt de definitieve cijfers voor het derde kwartaal aankomende donderdag bekend.

Wellicht moet het roer om. Maar welke kant op?

Strategiewijziging?
Ceo Rory Read heeft naar verluidt twee teams van business consultants aangehaald. De ene, van McKinsey & Company, moet de aankomende ontslagen afhandelen. De tweede, van de Boston Consulting Group (BCG), moet helpen bij de formulering van een nieuwe, grootse strategie om AMD weer vooruit te helpen. De in augustus aangetreden ceo heeft bijna een jaar geleden al een forse ontslagronde doorgevoerd. Toen moest 10 procent van het personeel het bedrijf verlaten.

De van Lenovo en IBM afkomstige topman heeft daarna de toekomst voor AMD uiteengezet. Het bedrijf richtte zich vanouds op pc's en servers in volwassen it-markten, zoals met name Westerse landen. Pc-fabrikanten (oem's) deden daarbij dienst als de voornaamste kanalen waarmee AMD zijn chips op de markt kreeg. Dat moet anders, aldus de ceo begin dit jaar.

Veilig in de middenmoot
AMD gaat zich meer richten op mobiliteit voor clientapparaten. Dat betreft niet smartphones, maar ultradunne laptops, tablets en andere apparaten. Ceo Read stelde duidelijk dat hij AMD niet stuurt naar de concurrentiestrijd, met vele fronten en zeer lage marges, voor geÔntegreerde chips (systems-on-a-chip) voor smartphones.

Daarnaast wil AMD een stuk van de taart wat betreft cloud computing. De processormaker wil dus meer bereiken met zijn serverchips, voor de massamarkt van cloud-datacenters. Daarvoor heeft AMD begin dit jaar microserverspecialist SeaMicro overgenomen, waardoor het zelf nu ook Intel-processors verkoopt.

Zoeken naar groei
Zowel het mobiele iniatief als de cloudfocus zijn mede voor opkomende markten, zoals BraziliŽ, Rusland, India en China. In die landen kan nog veel groei worden behaald, spiegelt ceo Read voor. Ict-nieuwssite AnandTech concludeerde toen dat AMD het houdt bij instap- en middenmootprocessors, en dus niet langer gericht is op de high-end x86-markt.

Tot op heden hebben deze plannen niet het gehoopte - en benodigde - herstel gebracht. Mogelijk komt dat nog. Een recente onthulling is de toenadering tot het snelgroeiende ARM-platform. AMD heeft ambiteuze en technisch complexe plannen uiteengezet om verschillende processorarchitecturen aan elkaar te koppelen. Dat doet het dan op maat voor apparaatfabrikanten.

Versus Intel en ARM-leger
De producent wil niet langer slechts chips maken waar dan een computer omheen kan worden gemaakt, maar juist chips op maat voor specifieke soorten apparaten. Zoals dus tablets. AMD neemt het daar op tegen het rijke Intel en de grote massa aan ARM-producenten waaronder Ati-concurrent Nvidia en reuzen als Apple en Samsung.