Miljoenen voor bouw Nederlandse quantumcomputer

De Nederlandse wetenschappers met een aantal belangrijke quantumdoorbraken op hun naam krijgen een Europese beurs van 15 miljoen om 's werelds eerste werkende quantumcomputer te bouwen.


Leo Kouwenhoven en Lieven Vandersypen van de TU Delft en Carlo Beenakker van de Universiteit Leiden gaan met een Europese beurs een schakeling bouwen waarbij de quantumstaat behouden blijft.

In huidige experimenten met quantumcomputers blijft deze toestand van een deeltje niet lang genoeg behouden om een berekening uit te voeren. Nederlandse wetenschappers ontdekten eerder dit jaar een manier om dit wel te doen en gaan nu werken aan een praktische uitvoering.

Stabiel systeem

Het geld wordt gebruikt om een nieuw lab op te zetten waar de onderzoekers gaan samenwerken. Er wordt daar gewerkt aan alles van de theoretische fysica tot aan een schakeling waarin de quantumtoestand van een deeltje is beschermd en kan worden gebruikt om berekeningen uit te voeren.

In tegenstelling tot eerder onderzoek is het praktische doel nu de bouw van een stabiel systeem waarmee quantumberekeningen kunnen worden uitgevoerd. "Het idee is om al het theoretisch werk, wat eerder leidde tot de ontdekking van het Majorana-deeltje, te combineren met als uiteindelijke doel een miniatuur quantumcomputer te maken", vertelt woordvoerder van de Stichting voor Fundamenteel Onderzoek der Materie (FOM) Gabby Zegers. Samen met Microsoft financierde FOM het onderzoek naar het Majorana-deeltje.

Concrete schakeling

Leo Kouwenhoven ontdekte eerder dit jaar het Majorana-fermion. Dit deeltje is minder gevoelig voor storingen die het meten van de quantumspin bemoeilijken. Omdat het meten van de quantumstaat lastig gaat en deze snel vervalt, leiden experimenten nog niet tot vatbare systemen voor berekeningen. Middels het Majorana-deeltje zouden quantumberekeningen wel mogelijk zijn.

"Er zijn een heleboel ideen waarvan het Majorana-deeltje een van de opties is", licht Carlo Beenakker van de Universiteit Leiden toe. Een concrete schakeling is er uiteraard nog niet, legt hij uit. "Als er al een blauwdruk was, dan was wetenschappelijk onderzoek niet nodig. Dit is exploratief onderzoek waarin we verschillende paden bewandelen om een werkende schakeling te maken."

Samenwerken in n lab

Hij benadrukt dat het idee van de bewuste beurs, Synergy Grant van de European Council for Research, bedoeld is om de samenwerking te vergroten. "In plaats van het werk te verspreiden over verschillende afdelingen met bijvoorbeeld een wekelijks contactmoment, kunnen we aan oplossingen samenwerken in n lab."