5 keer doem door dreigend EU-telecomkartel

De grote Europese telco's willen samenwerken en elkaars netwerken delen. Een concreet plan is er nog niet, en dat is maar goed ook, want concurrentie, innovatie en netneutraliteit komen in gevaar.



Dinonetwerk

Het opzetten van een krachtige Europabrede samenwerking op telecomgebied kan zeker goed zijn. Het helpt de totstandkoming van de verenigde internetmarkt voor heel de EU, waar Eurocommissaris Neelie Kroes zich al jaren hard voor maakt. En waar ook vanuit het Europarlement allang geluiden vr opklinken.

De EU-brede telecommarkt lijkt er concreet van te komen: de vier grootste telecombedrijven van Europa willen binnen de Unie hun netwerken gaan delen. Deutsche Telekom, France Telecom, Telecom Italia en Telefonica willen zo fragmentatie van de markten tegengaan. Dit plan komt voort uit een gesprek tussen de telco's en Eurocommissaris van mededinging Joaqun Almunia achter gesloten deuren, aldus anonieme bronnen van de Financial Times. Later ontkent telecomlobbyclub ETNO dat een dergelijk plan op de agenda staat, maar de Times blijft bij zijn stuk.

Terwijl die vier groot en dus belangrijk zijn voor een succesvolle EU-telecommarkt, vormen zij tegelijkertijd de oude garde. De telecomdinosaurussen die WhatsApp willen 'tariferen', omdat die chat-app 'zoveel bandbreedte' kost. Of eigenlijk dus omdat het een killer is van het lucratieve sms. Dezelfde dino's koppelen 3G-dataverkeer aan sms-bundels, die door velen ongebruikt blijven. Deze grootmachten van het verleden slaan nu de handen ineen.

Europa als een telecomversie van Jurassic Park?

Markt afgezet

Klassieke wijsheden lijken van toepassing op het dreigende kartel der telecomreuzen. Waar er twee ruilen, moet er n huilen. Waar vier telco's niet langer vechten om een been, daar kan de klant nergens meer heen. En zo nog wat gezegdes voor de 21e eeuw. Want de vier bedrijven willen via hun Europese samenwerking beter concurreren tegen nieuwkomers.

Welke nieuwkomers, valt er over een paar jaar misschien te vragen. Want die alternatieve aanbieders van telecomdiensten hebben nu al moeite om voet aan de grond te krijgen. Die kleinere spelers staan straks tegenover een Europabrede overmacht van telecomgiganten. De kleine kansen die ze nu hebben, kunnen dan snel slinken.

Nu lijkt het erop dat de geplande alliantie alleen gaat om de oude, volgens sommigen achterhaalde, vaste netwerken. Maar vergeet niet dat voor goede 3G- en 4G-dekking (laat staan voldoende bandbreedte voor massaal gebruik) er veel netwerken in de grond nodig zijn. Snelle netwerken die de zendmasten met elkaar en met het backend-netwerk te verbinden.

De markt goed ingepakt, stevig in handen van de telecomdino's?

EC-zegen dreigt

Maar een dergelijke marktdwang zal toch vast niet mogen. Het afzetten van de markt - afbakenen n tillen - kan toch rekenen op ingrijpen door de overheid? Vroeg of laat? Nou, dat valt te betwijfelen. Het kartelplan van de grote vier is namelijk naar buiten gekomen n een gesprek met Eurocommissaris Almunia. En die antitrustbewaker staat er naar verluidt positief tegenover.

Vergeet niet dat de grote telco's ieder in hun eigen thuisland weliswaar dominant zijn, maar in elkaars markten juist weer niet. Dus vanuit Europees niveau bezien, hoeft er helemaal niets mis te zijn met vergaande samenwerking. Wl met daadwerkelijke fusies, in megacorporaties op EU-schaal. Maar met deze constructie gaan de partijen formeel met elkaar concurreren, al geven ze elkaar tegelijkertijd onderling groothandelskorting.

Het is enigszins te vergelijken met de Nederlandse kabelaars. Lokaal heersen ze, maar over heel Nederland is er geen monopolie. en dus hoeven ze hun infrastructuur niet open te stellen voor nieuwkomers, oordeelde de rechter tweenhalf jaar geleden, waarmee OPTA werd teruggefloten. Die telecomwaakhond heeft dus eind 2011 bepaald dat het de kabel gesloten laat, ondanks klachten van nieuwkomers die hun kansen zien verdampen. Formeel is er echter wel concurrentie op die markt.

Verhuizen verplicht als je profijt wilt hebben van concurrentie op de telecommarkt?

Versus nieuwkomers n content

Het verenigde front van het dinokartel tegen nieuwkomers op hun markten lijkt gericht tegen nieuwkomers. Zoals kleine start-ups of juist niet-Europese reuzen als AT&T, Verizon of BT, die steeds meer voet aan de grond krijgen op het Europese vasteland. Maar het kartel kijkt verder, naar de toekomst. Het zou gaan om concurrentie "met wereldwijde technologiebedrijven die gebruik maken van hun netwerken".

Denk dus aan bijvoorbeeld WhatsApp, YouTube en Spotify. Denk ook aan hier nog niet beschikbare bandbreedtevreters als NetFlix, Google Music en Amazon Cloud Player. Vergeet niet toekomstige, innovatieve internetdiensten. Zoals IP-tv, dat 'het nieuwe sms-je' dreigt te worden. De dienst waar de telco's aan willen - en kunnen - verdienen. Zie maar de kabelbedrijven die eigen diensten voor video-on-demand en tv-timeshifting aanbieden. Voor en over hun eigen netwerken. Dat willen de andere telecombedrijven ook wel, voor internetdiensten zoals ook ip-tv.

Let op: in het geplande kartel speelt niet een partij als T-Mobile mee, maar juist diens moeder Deutsche Telekom. Hetzelfde DT dat in 2006 het WK voetbal aangreep om een nieuw glasvezelnet tussen en voor enkele tientallen grote Duitse steden voor zichzelf te houden. Met permissie van de Duitse regering. Uiteindelijk heeft de EC daar een stokje voor gestoken. Maar dat is nog wel aangevochten tot aan de Hoge Raad.

Content gekoppeld aan internettoegang, net zoals mobiel internet aan sms-bundels?

Internettolweg

Uiteindelijk kan de oprichting van een EU-telecomkartel leiden tot de internettolweg. De omstreden tweebaansconstructie met n langzame B-weg voor gewoon dataverkeer en n snelle A-route voor betaald voorkeursverkeer. Een model waar de Europese telco's vurig naar verlangen, flink voor lobbyen, en waar Eurocommissaris Neelie Kroes wel wat voor lijkt te voelen. Op nationaal niveau van de diverse landen is er wel protest, maar of dat de tolweg tegenhoudt?

De grote telecombedrijven hebben de afgelopen jaren al herhaaldelijk proefbalonnetjes opgelaten en boude uitspraken gedaan. Zware gebruikers van hun netwerken moeten volgens de infrastructuuraanbieders maar eens gaan betalen. Dat betreft niet alleen de dataverstokende eindgebruikers; dus de cloudgebruikende en mobiel internettende consumenten en bedrijven. Dat betreft ook juist de aanbieders van al dat dataverkeer.

Begin 2010 hebben de drie grootste telco's van Europa - Telefonica, Deutsche Telekom en France Telecom - al ronduit gezegd dat ze geld willen zien. Van bijvoorbeeld Google voor bandbreedteslurpende diensten als YouTube. De Amerikaanse internetreus lift in de ogen van deze Europese bedrijven namelijk gratis mee op hun kostbare infrastructuur. Netwerken waar ze flinke investeringen in moeten doen en waar Google dan aan verdient.

Onder meer de Franse regering neigt ook naar tarifering van de contentaanbieders. Dat zei de toenmalige minister eind 2010, maar zegt nu ook de huidige bewindsvrouw voor innovatie en technologie. De grote Franse internetprovider Free is heel even het kleine Gallische dorpje geweest, door ads standaard te blokkeren. Dit verzet is weliswaar teruggefloten door de Franse overheid, maar diezelfde regering denkt wel met de telco's mee. Een telecomkartel dat heel Europa bestrijkt (Heel Europa? Ja!), kan een flinke vuist maken naar contentreuzen. Naast Google ook Hollywood, de muziek- en game-industrie, en vele anderen.