'Nederlandse media mogen Twitter-foto's gebruiken'

Een Amerikaanse rechter vond het gebruik van Twitterfoto's door mediabedrijven een inbreuk op het auteursrecht. In Nederland gelden er uitzonderingen.


Het commercieel gebruik van foto's gepubliceerd op social media is het Franse persbureau AFP en The Washington Post op een veroordeling van de rechter komen te staan. Ze gebruikten beeldmateriaal van fotograaf Daniel Morel voor online publicatie. De zaak loopt al sinds begin 2010.

De zaak kan op veel belangstelling rekenen. Het is één van de eerste keren dat er een hardnekkig juridisch gevecht plaatsvindt rondom auteursrecht van foto's die openbaar zijn gemaakt via sociale media, en vervolgens door derden gebruikt voor commerciële doeleinden.

Brede Twitter-licentie

Volgens de rechter is er sprake van inbreuk. De foto's die Morel maakte van de ravage van de aardbeving op Haïti op 12 januari 2010 mochten niet worden verspreid door AFP zonder overeenkomst met de fotograaf. Het argument van het Parijse persbureau, dat de gebruiksvoorwaarden op Twitter anders voorschrijven, werd afgewimpeld door de rechter.

De huidige gebruiksvoorwaarden geven een brede licentie af aan Twitter zelf. Maar dat draait vooral om retweeten van de 140-tekens tekstjes, binnen de verplichte Twitter-API die clients gebruiken of door Twitter verstrekt aan derden. Twitter mag er zelfs aan verdienen, zonder royalty's te hoeven verstrekken. Maar dat geldt niet voor derden.

'You own your Content'

ICT-advocaat Christiaan Alberdingk Thijm, gespecialiseerd in auteursrecht, legt het verschil uit. "De grens ligt bij het publiceren in een nieuw medium. Wanneer een gebruiker een foto tweet, geeft hij of zij dus niet alle rechten af. Je geeft Twitter een licentie, maar derden niet. Daarbij gelden de normale regels van het auteursrecht."

In de zaak van Morel was Twitter geen gedaagde. "Ons beleid is altijd geweest dat gebruikers van Twitter hun eigen foto's bezitten", aldus een woordvoerder van het bedrijf tegenover Reuters. Of zoals de exacte woorden in de Terms of Service luiden: "You own your Content (and your photos are part of that Content)."

In Amerika geldt daarbovenop de Digital Millennium Copyright Act (DMCA), die verbiedt dat valse auteursrechtinformatie wordt verstrekt, om inbreuk te verhullen. De rechter in de Morel-zaak moet nu vaststellen welk medium wist dat de foto's niet rechtenvrij waren ten tijde van de publicatie.

Nederlandse uitzonderingen

Wanneer er zich een soortgelijke situatie zou voordoen in Nederland, treden er verschillen op. Dat heeft deels te maken met het ontbreken van een claimcultuur, deels met de minder wijdverspreide media, maar ook met het Nederlands auteursrecht.

"De uitspraak is Amerikaans en het recht rond auteursrecht werkt daar iets anders dan bij ons", stelt jurist Arnoud Engelfriet van ICTRecht. "Maar het lijkt me terecht dat de licentie die je aan Twitter geeft, niet betekent dat derden je werk commercieel mogen exploiteren. Het zou wel érg ver gaan als Twitter zo veel rechten zou opeisen. " Wel stipt Engelfriet een aantal uitzonderingen aan.

Engelfriet: "Wat in het midden blijft is of de persmedia zich kunnen beroepen op vrije nieuwsgaring of citaatrecht. Als je bijvoorbeeld commentaar wil geven op die foto, of die foto is de énige manier om het nieuws te brengen, dan heb je onder het Nederlands auteursrecht niet altijd toestemming nodig."

Een paar tientjes

Er zijn in Nederland gevallen van ongevraagd gebruik bekend. Maar volgens zowel Alberdingk Thijm als Engelfriet gaat dat om kleingeld. Mensen die hun Twitterfoto's in de krant of op het internet terugzien, vinden dat doorgaans juist leuk.

Grote rechtszaken zijn er nog niet geweest, klagers zo nu en dan wel. Vrijwel alle klagers laten het er in de praktijk bij zitten. Engelfriet: "De vasthoudender types krijgen nog wel eens een paar tientjes schadevergoeding."