NPO 1 UHD blijft probleemkind bij providers: ‘stop met UHD en zet in op Full HD’
Nog vijf dagen met in deze periode nog twee wedstrijden en dan is het EK voetbal voorbij. Dit betekent ook het einde van NPO 1 UHD bij providers als Ziggo en KPN,

NPO 1 UHD blijft probleemkind bij providers: ‘stop met UHD en zet in op Full HD’

En dan kan de balans worden opgemaakt met betrekking tot deze test met UHD bij publieke omroep NPO. Niet de eerste test met een tijdelijk kanaal in beter beeld. Het testen tijdens sportevenementen zoals Olympische Spelen en EK/WK voetbal begon met 4K-uitzendingen. En al snel werd duidelijk dat 4K voor films via Blu-ray en zelfs online streamingdiensten dan wel een stap vooruit is maar dat voor broadcast – simpel gezegd het live tv-kijken in de huiskamer – 4K nog een stap te ver is. Als tussenvariant werd door onder meer European Broadcast Union (EBU) in samenspraak met tv-zenders en providers Ultra HD (UHD) bedacht, Een soort van 4K light. De betere kleurpallet van 4K maar de beeldresolutie van Full HD. Een compromis dus, En ook een compromis dat ik praktijk niet goed blijkt te werken,



Problemen
Want ook dit EK voetbal werd weer duidelijk dat NPO 1 UHD voor opschudding zorgt bij providers. Hetzelfde beeld was ook tijdens voorgaande testen met UHD bij NPO zichtbaar. UHD in de huidige vorm is niet ‘plug and play’. Er zijn te veel variabelen die ervoor zorgen dat niet iedere kijker die op NPO 1 UHD afstemmen direct goed beeld ervaart. Dit heeft hoofdzakelijk met de betere kleurenpallet van UHD te maken. Om dit te verkrijgen wordt HDR in de vorm van HLG aan het signaal toegevoegd. En daar gaat het in veel gevallen verkeerd. Vooral oudere modellen 4K-televisies ondersteunen HDR/HLG niet of niet goed. Ook decoders van providers kunnen soms niet goed met het UHD-signaal samenwerken, Het eindresultaat op het televisiescherm is te donker beeld. En kijkers klagen dat het beeld op een UHD-kanaal te flets is als er geen native UHD wordt uitgezonden. In het geval van NPO 1 UHD zijn alleen de EK-wedstrijden in echt UHD. Alle overige programma’s hebben in de basis geen HDR. Dat zou geen beeldproblemen moeten veroorzaken als de hybride techniek HLG goed werkt. Maar er is meer. Ook zijn er klachten over het Dolby Digital 5.1 geluid.



Providers
En dit zorgt voor een lichte klaagzang bij providers. SKV – de kleine lokale provider uit Veendam – heeft naar het blijkt de zaken de UHD-trein het beste op de rails staan. Van de landelijke providers lijkt Ziggo het minste problemen te hebben. Al is ook bij deze provider niet voor iedere klant een goed UHD beeld weggelegd. Bij KPN zijn er niet alleen soortgelijke klachten als bij Ziggo over te donker of te flets beeld. Deze provider heeft ook problemen met Dolby Digital 5.1 geluid. Bij Delta Fiber (Delta en Caiway) maakt de decoder zelf van het UHD-signaal en normaal HD-signaal van, En wordt het beeldformaat door deze decoders teruggezet van 1080P naar 1080i. En waar Delta Fiber dit jaar de eerste stappen met UHD maakte, bleef Odido in het geheel achter. Deze provider stelde UHD achter de schermen wel te testen. Maar blijkbaar vond Odido het testresultaat niet goed.



Stapje terug
Nu deze testperiode met NPO 1 UHD ten einde loopt, kan voorzichtig de balans worden opgemaakt. Als kritisch naar alle problemen wordt gekeken, dient wellicht de harde conclusie getrokken te worden dat een volgende stap terug voor de op dit moment optimale beeldkwaliteit voor broadcast gemaakt moet worden. Van 4K naar UHD en uiteindelijk nog een stap terug naar Full HD 1080P/50. Maar dan zonder de betere kleurenpallet. Dus zonder HDR/HLG en dus gewoon in SDR. Maar dan wel met gelijke bandbreedte als nu NPO 1 UHD. Daar moet dan wel bij vermeld worden dat bij UHD H.265 de compressiestandaard is. Full HD is namelijk niet alleen ‘plug and play’ maar met vrijwel elk normaal HD-apparaat of televisie te bekijken. Maar dan moet de stream wel in H.264 aangeboden worden. De bandbreedte van deze stream moet dan meer dan 25Mbps worden. En dat is niet toevallig de bandbreedte waarin SKV als eerste provider in Nederland ongeveer 15 zenders in zogenaamd HBR aan klanten levert.



Beeldervaring
De huidige situatie bij Delta Fiber maakt inzichtelijk dat alleen al een HD-beeld in hogere bandbreedte voor de kijker meer dan voldoende beeldbeleving geeft. De superlatieven bij Delta-klanten over beeldkwaliteit stapelden zich op met de gedachte van NPO 1 UHD in echt UHD zou zijn. Dit was dus niet het geval. Sterker zelfs. De geleverde beelden waren niet Full HD maar gewoon HD. Een betere onderbouwing dat Full HD voor de meeste kijkers – een enkele beeldpurist nagelaten – ruim voldoende is. Mits de bandbreedte van de streams goed is. En omdat investeringen voor zenders en providers bij doorgifte in Full HD lager zijn, is de stap naar het structureel en niet tijdelijk aanbieden van tv-zender in betere beeldkwaliteit een stuk kleiner.